Bereid je voor op de Wet loontransparantie: betrek de Ondernemingsraad

Bij de inwerkingtreding van de Wet Loontransparantie is een belangrijke rol weggelegd voor de Ondernemingsraad (OR). De wet gaat in op 1 januari 2027 en verplicht alle werkgevers, groot en klein, om inzichtelijk te maken hoe functies worden gewaardeerd en beloond. De rol van de OR op het gebied van beloning en functiewaardering wordt hierin ook verder verduidelijkt en versterkt.

De nieuwe wet komt voort uit een Europese Richtlijn en heeft als doel de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen. Werkgevers moeten er daarom voor zorgen dat hun salarissysteem voorziet in gelijk loon voor gelijke of gelijkwaardige arbeid. Daarnaast moeten medewerkers inzicht kunnen krijgen in het gemiddelde salaris van collega’s die hetzelfde of gelijkwaardig werk doen. En sollicitanten hebben recht op informatie over het beginsalaris of de loonschaal van de functie waarop zij solliciteren. Dat valt allemaal onder het kopje ‘loontransparantie’.

Betrek de Ondernemingsraad (OR)

De nieuwe wet moet ervoor zorgen dat mannen en vrouwen gelijk worden beloond voor gelijke of gelijkwaardige arbeid. Om dat te kunnen controleren, moet je als werkgever transparanter worden over loon, looncriteria, functiewaardering en eventuele loonverschillen. Dat kan gevolgen hebben voor de gehele organisatie en daarmee is er een belangrijke rol weggelegd voor de OR.

De OR had al instemmingsrecht bij regelingen op het gebied van beloning en functiewaardering. Onder de nieuwe wet wordt die rol nog verder verduidelijkt en versterkt. Als werkgever heb je bijvoorbeeld instemming van de OR nodig bij besluiten over een beloningssysteem, een systeem voor functiewaardering en -indeling, de objectieve en genderneutrale criteria die aan dat systeem ten grondslag liggen en de indeling in categorieën van werknemers die gelijke of gelijkwaardige arbeid verrichten. De OR kan bij deze onderwerpen toetsen of de criteria die je als werkgever hebt opgesteld, voldoende duidelijk zijn uitgewerkt.

Daarnaast geldt voor bedrijven met honderd medewerkers of meer geldt dat zij periodiek moeten rapporteren over eventuele loonverschillen. Deze rapportage moet inzicht geven in beloningsverschillen per functiecategorie, uitgesplitst naar geslacht. Blijkt uit de rapportage dat er een loonkloof van vijf procent of meer is die niet objectief kan worden verklaard? Dan moet je als werkgever, samen met de OR, een beloningsevaluatie uitvoeren.

Als werkgever moet je daarbij ook maatregelen nemen om ongerechtvaardigde loonverschillen te verhelpen. Het plan van aanpak om ongerechtvaardigde verschillen te verhelpen valtonder het instemmingsrecht van de OR. 

Wat als er geen OR is?

Niet iedere werkgever heeft een OR. Het hebben van een OR is namelijk pas verplicht vanaf vijftig medewerkers. Heb je minder dan vijftig medewerkers, dan kun je een personeelsvertegenwoordiging (PVT) instellen. In de nieuwe wet krijgt ook de PVT een rol, met name waar het gaat om de objectieve en genderneutrale criteria en de indeling in categorieën.

Is de loonstructuur of functiewaardering vastgelegd in een cao? Dan ligt de rol in belangrijke mate bij de cao-partijen. BOVAG heeft voor de meest voorkomende functies in de branche model-functieprofielen opgesteld waarin staat beschreven welke werkzaamheden er precies bij welk niveau horen. Deze functieprofielen staan in de functie-indelingshandboeken die horen bij de cao die – mogelijk – van toepassing is. Die informatie kun je dus ook gebruiken om aan bovenstaande verplichtingen te voldoen.

Meer informatie en vragen

Alle informatie over de Wet loontransparantie vind je in het dossier ‘Wet Loontransparantie’. Hier worden alle artikelen, ontwikkelingen en updates rondom dit onderwerp verzameld.

Daarnaast is er in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een handreiking opgesteld. Deze helpt werkgevers en HR-professionals bij het objectief en genderneutraal waarderen van functies en het onderbouwen van beloningsverschillen. De handreiking bevat ook een praktische checklist die je kunt gebruiken om aan de nieuwe regels te voldoen.

Heb je in de tussentijd vragen over de nieuwe wet? Neem dan contact op met BOVAG Ledenadvies via 030-65 95 300 of ledenadvies@bovag.nl.